Giải Trí

Cao Xuân Sơn viết về quy luật thời gian

Kể từ tập

(1999), lần đầu tác giả tái xuất với cuốn thơ hơn 100 bài, tuyển từ nhiều sáng tác của anh qua hơn 20 năm. Vốn thích tìm hiểu về tôn giáo, nhất là đạo Phật, những bài thơ của

khi nói về con người, cuộc sống... đều đậm chất thiền, triết lý nhân sinh.

Thời gian - khái niệm tưởng chừng khó nắm bắt - thể hiện qua thơ anh đầy đủ cung bậc, là những hình ảnh khi cụ thể, lúc trừu tượng. Trong bài

ở đầu tập thơ, người đọc như thấy hình ảnh một người nếm đủ sương gió để dám ngoái nhìn lại hình hài thơ bé của bản thân: "mê mẩn theo hoa rập rờn lối bướm/bay bay bay... và gặp lại sững sờ/một chú nhóc tóc râu ngô khét nắng/thả trâu vào chiều nằm giữa cỏ Tây du...". Bài thơ năm khổ chở hoài niệm về tuổi thơ đã qua, tuổi già sắp đến. Một chút gì ngưỡng vọng, tiếc nuối ngày xanh nhưng đồng thời vẫn dấn bước vào con đường phía trước: "Thì còn biết ước ao gì hơn thế/chuyến lữ hành không mỏi tới niềm vui/có thể vực, có thể đèo. gió mưa... có thể/dấu chân ta về ấm những chân trời".

Không che giấu sự yếu đuối và bất lực của bản thân trước thời gian, cái chết, Cao Xuân Sơn khắc họa vạn vật biến thiên, vận hành qua nhiều câu thơ: "Nhoáng một cái đã Tết/trách chi người mau già/vèo một nhánh gió quét/mình thành... ô la la!/ Đã lá rồi thì hoa/rũ hoa, xin vào quả/kìa, lơ phơ nỗi cỏ/ngút xanh bờ thiên thu" (

). "Mùa nhấp nháy, lại đã mai tràn phố/thời gian đi bằng những dấu hài vàng/nhếnh nhoáng phận người tù mù cuốn vở/ heo may ậm ờ úp mở số trang" (

).

Cảm nhận vô thường, thi sĩ không đặt tham vọng lý giải những câu hỏi cuộc đời, anh dùng thơ tìm lại suy nghĩ nội tại, trở về an trú trong nội tâm: "...Sớm muộn rồi kịp tuốt/cho chuyến bay đời mình/ăn năn thì cũng tốt/cáu giận cũng thường tình/Nhưng có lẽ hay nhất/mỉm cười và lặng thinh." (

). Thơ Cao Xuân Sơn thể hiện thái độ sống rõ ràng, dứt khoát của người trải đời, đã nhìn thấy những quy luật nhân quả, chọn con đường thiện lương để theo đuổi, như

: "... Xưa nay trăm nghìn tài sắc/không ngoài hai chữ thiện lương/cứ thế mà đi, con gái/ cả khi mình con một đường" (

).

. Ẩn dụ "tình" trong trang viết của anh có khi đơn giản nhưng bất ngờ, gợi nhớ. Đến Italy, ngắm tháp nghiêng Pisa, anh tự trào: "Kiếp người lóa nắng trắng sương/tử sinh hun hút đoạn trường giá bang/yêu là tự mất thăng bằng/là dan díu cái vĩnh hằng chung chiêng" (

). Hay nồng nàn, kiêu bạc ngay cả khi nếm trái đắng: "Có thể quá dài chăng, mùa đông năm ấy/ta với người sỏi đá chợt bên nhau/hư ảo trong sương vầng dương hấp háy/những buổi chiều run rẩy nỗi không đâu/... không thể khác, thì đành không thể khác/giận là thương. cho là nhận ơ tình.../những được mất âm thầm xin giấu cất/dâu bể mặc lòng, hoa cỏ phù sinh" (

).

Tuy vậy, tình yêu trong thơ Cao Xuân Sơn không chỉ dành cho bóng hồng hiện hữu, "nàng thơ" của anh có thể là dáng dấp những cung đường của quê hương xứ sở, những miền đất trên thế giới anh có dịp ghé qua. Hà Nội cổ và thơ với loa kèn trắng tháng tư, Ninh Bình và đêm Nho Quan, tiếng ếch kêu đêm Lăng Cô, Đà Lạt mùa phượng tím hay Moskva chiều lộng gió: "Trăm năm với nghìn năm chớp mắt/vĩnh cữu ngân dài một tiếng chuông/nước Nga chào tôi bằng một ngày nắng tốt/lịch sử đi nhón gót giữa Hồng trường/Có nhau là nợ duyên, gặp nhau là ân phước/liệu cần chăng, ngày phán xử cuối cùng?/tôi ngồi xuống lặng thầm nghe đá hát, khúc hào hùng, bi tráng, khúc rưng rưng..." (

).

Trong làng viết, Cao Xuân Sơn là tên tuổi bền bỉ với dòng sáng tác dành cho thiếu nhi, từng xuất bản nhiều tập thơ, truyện trẻ em như:

Sinh năm 1961, quê Hà Nam, định cư Sài Gòn từ năm 1980, từng gắn với nghề báo, viết ký ở các nông trường, lâm trường, công trường, từng xung phong sang Campuchia viết về quân tình nguyện, Cao Xuân Sơn viết thơ trên mọi nẻo đường như ghi lại những dòng nhật ký đầy cảm xúc. Khi sáng tác cho người trưởng thành, thơ anh vẫn giữ nét trong trẻo, trẻ thơ, đồng thời đậm hơi thở cuộc đời, vần điệu đẹp, đa dạng thể loại - từ thơ lục bát, năm chữ, bảy chữ đến tự do - ý tứ chân phương, ngôn từ giàu hình ảnh, sáng tạo nhưng cẩn trọng về ngữ nghĩa.

*

Về

nhà văn

cho biết: "Hai mươi năm Sơn không in thơ. Nhưng mình vẫn may mắn được nghe, được đọc thơ Sơn trong những lần bạn bè gặp gỡ, từ những trang sổ tay. Vẫn biết Sơn sống chết với thơ. Chỉ viết, mà không bận tâm lắm đến chuyện công bố tác phẩm của mình, chính là khi nhận thức và tài năng của nhà thơ đã bước sang một giai đoạn mới - giai đoạn đủ độ chín để tự tin trình bày những sự thật trong tâm hồn... mà không e ngại bất kỳ tác động nào từ ngoại cảnh. Chỉ những dòng chữ được rút ra từ gan ruột người viết như thế, mới có hy vọng trở thành thứ nghệ thuật chân chính".